عفونت ادراری یا سیستیت ، به التهاب و عفونت مثانه گفته می ‌شود که بیشتر در زنان دیده می‌ شود ، اما مردان نیز در هر سنی ممکن است به آن مبتلا شوند. این بیماری معمولاً بر اثر ورود باکتری‌ ها به مجاری ادراری ایجاد شده و با علائمی مانند سوزش و درد هنگام ادرار ، تکرر ادرار ، درد ناحیه پایین شکم و گاهی وجود خون در ادرار همراه است. هرچند عامل اصلی ، عفونت باکتریایی است اما عوامل دیگری نیز می‌ توانند در بروز آن نقش داشته باشند. تشخیص و درمان به موقع توسط بهترین متخصص زنان در شمال تهران می تواند عوارض را کاهش و بهبودی را سرعت ببخشد. در ادامه با علائم و علت ابتلا به سیستیت آشنا خواهید شد.

عفونت ادراری چیست؟

سیستیت و التهاب مثانه و دستگاه ادراری ، به نوعی التهاب مثانه است که می ‌تواند در هر سن و جنسی اتفاق بیفتد ، اما در خانم‌ ها از کودکی تا دوران یائسگی شایع ‌تر است. این مشکل معمولاً به دلیل ورود باکتری ‌ها به مجاری ادراری رخ می ‌دهد و نشانه‌ هایی همچون سوزش و درد هنگام ادرا ر ، تکرر ادرار ، درد زیر شکم و گاهی خون در ادرار ایجاد می ‌کند.

برای پیشگیری از عفونت مجرای ادراری ، رعایت بهداشت فردی ، مصرف کافی آب و پرهیز از نگه ‌داشتن طولانی ‌مدت ادرار توصیه می ‌شود. تشخیص بیماری با بررسی شرح حال ، معاینه ، آزمایش کامل ادرار و کشت انجام می ‌شود تا نوع میکروب و حساسیت آن به آنتی ‌بیوتیک مشخص گردد. درمان التهاب مثانه معمولاً با مصرف آنتی ‌بیوتیک مناسب طبق نتیجه آزمایش صورت می ‌گیرد و مصرف خودسرانه دارو می ‌تواند مقاومت میکروبی ایجاد کرده و درمان را دشوارتر کند.

علت بروز عفونت مجاری ادراری

نوشیدن کم آب ، به‌ ویژه در روزهای گرم یا هنگام تعریق زیاد ، باعث کاهش حجم ادرار و فراهم شدن شرایط برای ماندگاری باکتری‌ ها در مثانه می ‌شود. مصرف روزانه ۸ تا ۱۰ لیوان آب بسته به میزان تشنگی توصیه می ‌شود. باید توجه داشت که نوشیدنی‌ هایی مثل چای و قهوه خاصیت ادرارآوری دارند و ممکن است کم‌ آبی بدن را تشدید کنند. برای پیشگیری از عفونت ادراری مصرف این نوشیدنی ها را مدیریت کنید.

برای دریافت مشاوره تخصصی از دکتر سمیه یگانه، فرم زیر را تکمیل نمایید.

نگه‌ داشتن ادرار

خود داری از مراجعه به سرویس بهداشتی ، به‌ ویژه در زنان و دختران نوجوان ، یکی از عوامل مهم ایجاد عفونت مثانه و ابتلا به عفونت ادراری است. این مسئله معمولاً به دلیل نبود سرویس بهداشتی مناسب یا تمیز در محیط‌ های عمومی یا مدارس رخ می ‌دهد و باعث ماندن طولانی ‌مدت ادرار در مثانه و رشد باکتری‌ ها و التهاب دستگاه ادراری می‌ شود.

تغییرات هورمونی در یائسگی

در دوران پس از قطع قاعدگی ، کاهش هورمون ‌های زنانه باعث خشکی واژن ، نازک شدن بافت‌ ها و تغییر شرایط طبیعی دستگاه ادراری و تناسلی می ‌شود که زمینه رشد باکتری ‌ها را فراهم و باعث عفونت ادراری در زنان می شود. همچنین احتمال تکرر ادرار ، بی ‌اختیاری یا شب ‌ادراری و در صورت وجود دیابت ، خطر ابتلا به عفونت‌ های مقاوم در این شرایط افزایش می ‌یابد.

بی ‌توجهی به بهداشت فردی و جنسی

رعایت نکردن بهداشت فردی ، به ‌خصوص در روابط زناشویی ، می ‌تواند احتمال انتقال عفونت ادراری بین زوجین را بالا ببرد. به دلیل نزدیکی دستگاه ادراری و تناسلی ، امکان گسترش عفونت بین این دو بخش زیاد است. استفاده صحیح از کاندوم ، علاوه بر پیشگیری از بارداری ، می ‌تواند خطر انتقال بسیاری از عفونت ‌ها را کاهش دهد. روابط جنسی سالم نقش مهمی در پیشگیری از عفونت سیستیت دارد.

علایئم و تشخیص عفونت ادراری

بروز التهاب در مثانه زمانی رخ می‌ دهد که باکتری ‌ها وارد دستگاه ادراری شده و باعث التهاب آن شوند. نشانه‌ های شایع این عارضه شامل سوزش هنگام ادرار ، تکرر ادرار و احساس تخلیه ناقص مثانه ، بوی نامطبوع و کدر شدن ادرار ، درد در پایین شکم یا لگن ، وجود خون در ادرار ( رنگ صورتی یا قرمز ) و در موارد شدید ، تب و لرز یا درد در ناحیه کمر و پهلو است که می ‌تواند نشان ‌دهنده درگیری کلیه باشد.

برای تشخیص دقیق علائم و علت ابتلا به سیستیت ، آزمایش کامل ادرار و کشت ادرار الزامی است. در بررسی اولیه ، مشاهده گلبول‌ های سفید یا قرمز ، وجود نیتریت یا باکتری نشانه احتمالی عفونت است؛ اما برای تأیید قطعی ، کشت ادرار انجام می‌ شود تا نوع میکروب و میزان رشد آن مشخص گردد. در بیماران با سابقه درد هنگام ادرار ، عفونت مکرر یا احتمال مقاومت دارویی ، تست آنتی ‌بیوگرام نیز انجام می ‌شود تا موثرترین آنتی ‌بیوتیک انتخاب شود. این روند از مصرف بی‌ مورد دارو و افزایش مقاومت میکروبی پیشگیری کرده و به انتخاب درمان مناسب کمک می‌ کند.

پیشگیری از ابتلا به عفونت ادراری

جلوگیری کردن از بروز التهاب مجاری ادراری نیازمند رعایت نکات بهداشتی و اصلاح برخی عادات روزانه است.

• شستشوی صحیح دست ‌ها پیش از استفاده از سرویس بهداشتی : دست‌ ها یکی از مهم ‌ترین راه‌ های انتقال میکروب هستند. به ‌خصوص پس از تماس با سطوح آلوده یا اشیای عمومی. رعایت بهداشت دست‌ ها از طریق شستن دقیق ، به ‌ویژه در محیط‌ های عمومی و تمیز کردن زیر ناخن ‌ها با برس یا شستشوی کامل ، خطر انتقال باکتری و ویروس‌ هایی مانند عفونت HPV را کاهش می ‌دهد.
• پوشیدن لباس زیر نخی و آزاد : لباس‌ های تنگ یا از جنس الیاف مصنوعی مانع تهویه و خشک ‌ماندن ناحیه تناسلی می‌ شوند و محیطی گرم و مرطوب ایجاد می‌ کنند که برای رشد میکروب ‌ها مناسب است. استفاده از لباس زیر نخی و تعویض منظم آن توصیه می ‌شود.
• خشک‌ کردن ناحیه تناسلی پس از شستشو : رطوبت باقیمانده پس از شستشو بستر رشد قارچ و باکتری است. خشک ‌کردن ناحیه با دستمال تمیز و رعایت جهت شستشو و خشک ‌کردن از جلو به عقب در پیشگیری عفونت ادراری به ‌ویژه در خانم ‌ها ، ضروری است.
• رعایت بهداشت نوار بهداشتی : استفاده از نوار بهداشتی استاندارد و تعویض آن هر ۲ تا ۳ ساعت ، به ‌خصوص در هوای گرم یا هنگام خونریزی زیاد ، مانع رشد میکروب می‌ شود. شستشو با آب ساده و دوش کوتاه روزانه مفید است.
• استفاده ایمن از دستمال کاغذی : دستمال باید تمیز ، بهداشتی و در شرایط مناسب نگهداری شده باشد. پس از شستشو ، خشک‌ کردن با دستمال تمیز از رشد قارچ جلوگیری می ‌کند.
  رعایت بهداشت پیش از رابطه جنسی : دوش گرفتن کوتاه پیش از رابطه و رعایت تعهد جنسی ، احتمال انتقال عفونت‌ های ادراری و تناسلی را کاهش می ‌دهد.

درمان عفونت ادراری

رسیدگی به انواع التهاب و عفونت در دستگاه ادراری از طریق شناخت علائم و علت ابتلا به سیستیت باید سریع انجام شود و به تعویق نیفتد. در موارد تکرار عفونت ، مراجعه به پزشک و انجام آزمایش و کشت ادرار برای شناسایی علت ضروری است. گاهی مشکلاتی مانند سنگ کلیه یا ناهنجاری‌ های ساختاری عامل زمینه ‌ای هستند که با تصویربرداری قابل تشخیص ‌اند. در کنار درمان ، نوشیدن مایعات کافی ، تخلیه به ‌موقع ادرار و توجه به علائم هشدار اهمیت زیادی دارد. همچنین ایجاد سرویس ‌های بهداشتی پاکیزه و در دسترس در مکان ‌های عمومی نقش مهمی در پیشگیری ایفا می ‌کند.