کیست بارتولین یکی از مشکلات نسبتاً شایع در میان زنان است که معمولاً باعث درد ، ناراحتی و حتی اضطراب می ‌شود. این کیست در غدد بارتولن ، دو غده کوچک در دو طرف دهانه واژن تشکیل می‌ شود. عملکرد طبیعی این غدد ، ترشح مایع روان ‌کننده برای حفظ رطوبت واژن است. اما زمانی که مجرای خروجی این غدد بسته شود ، مایع درون آن جمع شده و کیست بارتولن شکل می‌ گیرد. این عارضه در هر سنی ممکن است رخ دهد اما بیشتر در زنان جوان و افرادی که از نظر هورمونی یا جنسی فعال هستند مشاهده می ‌شود. در مراحل اولیه ، کیست معمولاً بی‌ علامت و بدون درد است ، اما در صورت عفونت ، می ‌تواند به آبسه بارتولن تبدیل شود که نیاز به درمان فوری دارد. مراجعه سریع به بهترین متخصص زنان در شمال تهران بهترین راه برای پیشگیری از بروز عوارض شدیدتر است.

علائم و نشانه‌ های کیست بارتولن

در بسیاری از موارد ، Bartholin’s cyst کوچک است و علامت خاصی ندارد. با این حال ، برخی علائم می ‌توانند هشداردهنده باشند و نیاز به بررسی پزشکی دارند. در صورت مشاهده این علائم ، باید سریعاً به پزشک مراجعه شود ، زیرا درمان زودهنگام کیست بارتولین از عفونت و تشکیل آبسه جلوگیری می‌ کند. شایع ‌ترین علائم کیست بارتولن عبارت هستند از:

• احساس درد یا فشار در ناحیه تناسلی ، به ‌ویژه هنگام نشستن ، راه رفتن یا رابطه جنسی
• مشاهده برآمدگی یا توده نرم در یکی از لبه‌ های واژن
• تورم ، قرمزی و گرمی موضعی در ناحیه لابیا (در صورت عفونت)
• تب ، احساس خستگی و ترشحات غیرعادی در حالت تبدیل کیست به آبسه
• تغییر ظاهر ناحیه تناسلی یا عدم تقارن در لابیا

برای دریافت مشاوره تخصصی از دکتر سمیه یگانه، فرم زیر را تکمیل نمایید.

علت ایجاد کیست بارتولن

انسداد مجاری غدد بارتولن عامل اصلی ایجاد این عارضه است. این انسداد می ‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد که دانستن آن ‌ها به پیشگیری کمک می ‌کند. مهم ‌ترین علل ایجاد کیست بارتولین را می توان به شرح زیر نام برد:

• عفونت‌ های ناحیه تناسلی به ‌ویژه عفونت ‌های باکتریایی یا قارچی
• التهاب یا آسیب ‌های سطحی در ناحیه دهانه واژن
• تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی یا بارداری
• ضعف سیستم ایمنی بدن یا بیماری‌ های مزمن
• رعایت نکردن بهداشت ناحیه تناسلی
• استفاده طولانی از لباس‌ های تنگ و غیر نخی که باعث تعریق و تجمع باکتری می‌ شوند.

نکته مهم این است که این بیماری مختص زنان متأهل نیست؛ دختران مجرد نیز ممکن است دچار کیست بارتولن شوند.

آیا زنان مجرد هم دچار کیست بارتولین می ‌شوند؟

بله. بر خلاف تصور عمومی ، بروز کیست بارتولن در دختران مجرد کاملاً امکان ‌پذیر است. عوامل غیر جنسی مانند التهاب سطحی ، تغییرات هورمونی ، کمبود خواب ، استرس و بهداشت نامناسب نیز می ‌توانند باعث انسداد مجاری غدد شوند. بنابراین ، سلامت ناحیه تناسلی و رعایت اصول بهداشتی برای تمام بانوان چه متأهل و چه مجرد اهمیت دارد. تشخیص به‌ موقع توسط پزشک متخصص زنان می ‌تواند از بروز آبسه یا عفونت جلوگیری کند.

تشخیص کیست بارتولن

تشخیص این عارضه معمولاً آسان است و با معاینه فیزیکی توسط متخصص زنان انجام می ‌شود. پزشک با مشاهده و لمس ناحیه مورد نظر ، وجود توده یا تورم را بررسی می‌ کند. در صورت وجود علائم شدید یا اندازه بزرگ کیست ، ممکن است آزمایش ‌های تکمیلی مانند سونوگرافی لگن یا نمونه ‌برداری از ترشحات انجام شود تا نوع عفونت مشخص گردد. در برخی موارد نادر ، پزشک آزمایش‌ هایی برای رد سایر مشکلات از جمله کیست ‌های تخمدان یا توده‌ های غیر طبیعی تجویز می ‌کند.

روش‌ های درمان کیست بارتولن

درمان کیست بارتولین بستگی به شدت علائم ، اندازه توده و وجود یا عدم وجود عفونت دارد. پزشک پس از معاینه ، بهترین گزینه درمانی را پیشنهاد می ‌دهد.

۱. درمان بدون جراحی

اگر کیست کوچک و بدون درد باشد ، معمولاً نیازی به درمان خاصی نیست. در این حالت ، پزشک فقط توصیه به رعایت بهداشت ، خشک نگه داشتن ناحیه و استفاده از لباس ‌های نخی می‌ کند. گاهی استفاده از حمام نشسته (Sitz Bath) با آب گرم چند بار در روز به کاهش التهاب و تخلیه طبیعی مایع کمک می‌ کند.

۲. تخلیه کیست بارتولن

وقتی کیست بزرگ شود یا ایجاد ناراحتی کند ، پزشک ممکن است با یک برش کوچک یا سوزن مایع داخل کیست را تخلیه کند. این روش ساده و سرپایی است و معمولاً باعث کاهش سریع درد می ‌شود.

۳. درمان آبسه بارتولن

در صورت عفونت ، کیست به آبسه تبدیل می‌ شود. در این مرحله علاوه بر تخلیه ، باید آنتی ‌بیوتیک مناسب مصرف شود. پزشک ممکن است از روش‌ هایی مانند مارسوپیالیزیشن (marsupialization) برای جلوگیری از عود مجدد استفاده کند. این روش نوعی جراحی جزئی است که طی آن مسیر خروجی جدیدی برای غده ایجاد می ‌شود تا دوباره مسدود نشود.

۴. برداشتن کامل کیست بارتولن

در موارد نادر که کیست چندین بار عود کند یا درد شدیدی ایجاد نماید ، ممکن است پزشک تصمیم به برداشتن کامل غده بارتولن بگیرد. این جراحی معمولاً تحت بی‌ هوشی و در شرایط بیمارستانی انجام می ‌شود.

راه‌ های پیشگیری از کیست بارتولن

اگرچه همیشه نمی ‌توان از بروز این عارضه جلوگیری کرد ، اما رعایت چند نکته ساده می‌ تواند احتمال ابتلا را به‌ طور چشمگیری کاهش دهد. توجه به این نکات نه تنها از ایجاد کیست بارتولین پیشگیری می‌ کند ، بلکه خطر سایر عفونت‌ های زنانه را نیز کاهش می ‌دهد. بخشی از مراقبت های پیشگیرانه در جدول زیر آورده شده است.

مراجعه به پزشک متخصص برای درمان کیست بارتولین

تأخیر در مراجعه به پزشک می ‌تواند باعث گسترش عفونت و ایجاد آبسه شود. بسیاری از خانم‌ ها به دلیل خجالت یا نگرانی از مراجعه اجتناب می‌ کنند ، در حالی که تشخیص زودهنگام ساده و درمان آن سریع و مؤثر است. مراجعه به متخصص زنان با تجربه در درمان کیست بارتولن می ‌تواند روند بهبودی را تسریع کرده و احتمال عود مجدد را به حداقل می رساند.

سخن پایانی

کیست بارتولن از مشکلات رایج اما قابل درمان در میان زنان است. این عارضه می ‌تواند بدون علامت باشد یا با درد و تورم همراه شود. نکته مهم این است که این بیماری ارتباطی با تأهل ندارد و در دختران مجرد نیز دیده می‌ شود.
تشخیص به‌ موقع توسط پزشک متخصص زنان و انتخاب روش درمان مناسب ، کلید جلوگیری از عوارضی مانند آبسه بارتولن است. در صورت مشاهده علائمی مانند برآمدگی ، درد یا تب ، حتماً به پزشک مراجعه کنید. با رعایت اصول بهداشتی و توجه به سلامت جسمی ، می ‌توان از بروز بسیاری از مشکلات تناسلی جلوگیری کرد و احساس آسایش و اعتماد به ‌نفس بیشتری داشت.