همه چیز درباره افتادگی رحم

در یک دهه اخیر شاهد بروز و ظهور برخی از مشکلات و بیماری های زنانه هستیم که باید گفت شوربختانه دلایل ایجاد و شکل گیری دقیق آن ها را در بانوان نمی دانیم و همچنان ، به شکل مساله ای مبهم برای ما باقی ماندند. یکی از مشکلاتی که بانوان با آن درگیر هستند افتادگی رحم می باشد.بسیاری از بانوان متاهل ، تصور می کنند که تنها دلیل بروز این مشکل زایمان طبیعی است ، اما باید این خبر را به شما دهیم که این تنها دلیل برز چنین عارضه ای نمی باشد. علل مختلفی در ایجاد پرئپلاپس رحم دخیل اند. عللی که در صورت شناخت و از بین بردن آن ها می توان از وقوع چنین اتفاقی جلوگیری کرد. دکتر سمیه یگانه جراح و متخصص زنان ، خدمات درمان پرولاپس رحم را ارائه می نماید.

عوامل موثر بر افتادگی رحم در بانوان

1. ژنتیک از مهم ترین عواملی است که نقش به سزایی در این عارضه دارد. این عامل را از آنجا می توان یک علت به شمار آورد که برخی حتی با وجود تجربه های متفاوت از زایمان و تعدد زایمان ، دچار این مشکل نشده اند. اما در برخی موارد دیگر شاهد هستیم که در اولین تجربه خود از زایمان ، دچار افتادگی رحم می شوند.
2. دومین عامل برای پرولاپس رحم ، افزایش سن است. برخی از زنان پس از پایان دوران میانسالی ، نزول رحم را تجربه می کنند.
3. افزایش وزن و اضافه وزن در افراد نیز در جابجایی رحم موثر است.
4. متاسفانه در برخی از افراد شاهد هستیم که یبوست های بسیار در فواصل زمانی کوتاهی را تجربه می کنند که این تجربه ها به مرور به اختلال در موقعیت طبیعی رحم منجر می شود.
5. برخی خانم ها به جهت دچار شدن به تومورهایی در ناحیه لگنی ، افتادگی رحم را نیز تجربه می کنند.

 

چگونه می توانم از افتادگی رحم جلوگیری کنم ؟

این سوال ممکن است برای خیلی از زنان پیش بیاید که پزشکان متخصص ، راه های مختلفی برای آن پیشنهاد می دهند. در ابتدا باید این نکته را به خانم ها گوشزد کرد که هرگز اینگونه فکر نکنید که افتادگی رحم ، جزء اتفاقات غیر قابل کنترل و غیر قابل پیشگیری است. چرا که نه تنها می توان علائم آن را شناخت ، حتی می توان از وقوع آن جلوگیری کرد.

یکی از راه هایی که برای پیشگیری از پرولاپس رحم استفاده می شود ، انجام فعالیت های ورزشی پیش از زایمان و پس از زایمان است. متاسفانه به جهت اینکه انجام این ورزش ها چندان مرسوم نیست و متخصصین کمی در این زمینه فعالیت دارند ، پیشنهاد می شود برای انجام چنین فعالیت هایی حتما با پزشک متخصص خود مشورت هایی را داشته باشد.

همه چیز درباره افتادگی رحم

بر اساس تمام عواملی که در بروز اختلال در جایگاه طبیعی رحم نقش دارند باید گفت حتما باید درصدد باشیم این عوامل را از میان ببریم. مانند کسانی که از اضافه وزن رنج می برند. از آنجایی که وزن زیاد از عوامل موثر بر افتادگی رحم نیز می باشد بهتر است تلاش کنند وزن را به حالت عادی بازگردانده تا خطر ابتلا به افت رحم نیز کاهش یابد.

علائمی که می توان از آن ها فهمید افتادگی رحم پیدا کردیم :

• ادرارهای مکرر
• درد ناحیه کمر
• درد ناحیه لگن
• افزایش ترشح واژن
• یبوست های مکرر و غیرعادی
• بی اختیار شدن در امر ادرار و مدفوع (بیماران می گویند در زمان خنده ، عطسه و سرفه دچار ادرار بی اراده می شویم که نشانه ای است بر اینکه افتادگی رحم رخ داده است.)
• خونریزی های شدید در دوره عادت ماهیانه

افتادگی های رحم می تواند شدید باشد که در چنین مواقعی ، رحم از مجرای واژن بیرون زده یا گردنه رحم ، دچار زخم شدیدی می شود.

یک نکته نوید بخش وجود دارد که خوشبختانه احتمال افتادگی رحم در دختران ازدواج نکرده ، تقریبا نزدیک به صفر است. دلیل عدم امکان ابتلا به پرولاپس رحم در دختران این است که در دختران بافت رحمی سخت تر و سفت تر است، ولی در زنان به جهت کاهش استحکام و مقاومت دیواره با نزول رحم مواجه می شوند.

درجات افتادگی رحم

ضعف یا سست شدن عضلات به هر دلیل می تواند منجر به بروز افتادگی رحم و حتی خارج شدن آن از بدن طی مراحل مختلف گردد. افت رحم را به چهار درجه تقسیم بندی می کنند که در ذیل به آن ها اشاره شده است :

1. درجه اول : دهانه رحم به درون واژن کشیده می شود و موجب کم شدن طول واژن می گردد.
2. درجه دوم : در این درجه ، دهانه رحم به دیواره واژن می چسبد.
3.  درجه سوم : دهانه رحم به خارج از دیواره واژن کشیده می شود.
4. درجه چهارم : کل رحم ، خارج از واژن است. این نوع از افتادگی رحم در اثر ضعف عضلات محافظ ایجاد می شود.

افتادگی رحم و بارداری

امکان بروز نزول رحم در دوران بارداری نیز وجود خواهد داشت و ممکن است با علائمی که در ذیل به آن ها اشاره شده است همراه باشد.

• خونریزی
• ترشحات زیاد
• احساس سنگینی در ناحیه لگن
• عفونت های مکرر
• یبوست شدید
• بروز اختلال در روابط جنسی

چه افرادی بیشتر در معرض پرولاپس رحم هستند ؟

این عارضه بیشتر در زنان میانسال و مسن دیده می‌شود اما برخی عوامل خطر ، احتمال وقوع آن را افزایش می‌دهند. در ادامه به گروه‌هایی که بیشتر در معرض افتادگی رحم هستند اشاره می‌شود :

1.  زنانی که چندین زایمان طبیعی داشته‌ اند: زایمان‌های مکرر و به‌ ویژه زایمان‌های سخت می‌توانند باعث تضعیف عضلات کف لگن شوند که به مرور زمان منجر به افتادگی رحم می‌شود.
2. زنانی که دچار اضافه‌وزن یا چاقی هستند: اضافه‌ وزن ، فشار بیشتری بر عضلات کف لگن وارد می‌کند و می‌تواند خطر پرولاپس را افزایش دهد.
3. .زنانی که در سن یائسگی هستند: پس از یائسگی ، کاهش سطح هورمون استروژن موجب ضعف عضلات و بافت‌های حمایت‌کننده رحم می‌شود که خطر افتادگی را بیشتر می‌کند.
4.  زنانی که سابقه جراحی لگنی دارند: جراحی‌هایی مانند هیسترکتومی یا ترمیم‌های لگنی می‌توانند ساختارهای حمایتی رحم را ضعیف کرده و خطر افتادگی را افزایش دهد.

افتادگی رحم چه پیامدهایی را در پی دارد ؟

از آن جایی که این عارضه با افتادگی سایر قسمت های لگن دارای رابطه ای مستقیم است ، بنابراین در صورتی که پرولاپس رحم دارید ممکن است درگیر مشکلات زیر نیز باشید :

پرولاپس مثانه از پیامدهای افتادگی رحم

مهم ترین علت افتادگی مثانه و پیشروی آن به سمت واژن ، ضعیف بودن بافت های همبندی است که مثانه و واژن را از یکدیگر جدا می کنند.

پرولاپس دیواره خلفی واژن از عوارض افتادگی رحم

افتادگی دیواره خلفی واژن ، زمانی ایجاد می شود که بافت های همبندی که سبب مجزا شدن مقعد و واژن از یکدیگر می شوند ، ضعیف شوند. در این حالت روده بزرگ به سمت واژن پیشروی کرده و سبب ایجاد مشکلاتی در روده و عمل دفع می شود.

 

آیا برای افتادگی رحم درمانی وجود دارد ؟

واقعیت این است که درمان افتادگی رحم به عواملی چند وابسته است. مانند سن خانمی که دچار جابجایی موقعیت رحم شده است و یا شدت و نوع نزول رحم در درمان آن موثر است در مواردی که افتادگی شدید است ، زنان حتما باید به پزشکان خبره و متخصص رجوع کرده و با توجه به شرایط بالینی فرد تجویز های لازم انجام می گردد.

اما در مواقعی ممکن است شدت پایین آمدن رحم رحم آنقدرها هم جدی و وخیم نباشد. در این شرایط پزشکان انجام یک سری از تمرین ها و فعالیت های ورزش را توصیه می کنند که در بهبود وضعیت رحم بسیار تاثیر گذار است. نکته ای که وجود دارد این است که تشخیص وضعیت و میزان وخامت شرایطی رحم به عهده پزشک است. متخصص زنان و زایمان می تواند با انجام معایناتی تعیین کند چقدر افتادگی رحم نگران کننده یا نرمال و قابل رفع شدن است.

روش های درمان افتادگی رحم

با توجه میزان ضعف در ساختار محافظ اطراف رحم ، درمان افتادگی رحم با روش های مختلفی انجام می شود. متداول ترین روش های درمان پرولاپس رحم عبارتند از:

درمان خانگی افتادگی رحم با تمرینات کگل

در صورتی که میزان افتادگی جزئی باشد می توان به کمک انجام تمرینات کگل در منزل ، عضلات کف لگن را تقویت نمود. این تمرین با سفت کردن عضلات لگن انجام می شود. برای این کار کافیست عضلات کف لگن خود را سفت کنید. مانند زمانی که می خواهید ادرار را متوقف نمایید.

تمرینات کگل با تقویت دیافراگم لگن ، سبب ایجاد محافظت بیشتر از آن می شود. همچنین این تمرینات بعنوان یکی از روش های پیشگیری از افتادگی لگن در افراد در معرض خطر ، محسوب می شوند.

دارو درمانی افتادگی رحم

استفاده از کرم ها ، شامپوها و حلقه های استروژنی می تواند به تقویت بافت لگن و واژن کمک کند. معمولا محصولات استروژنی در خانم های در سن یائسگی که سطح هورمون استروژن در آن ها کم است ، تجویز می شود.

درمان افتادگی رحم با پساری

در صورتی که برای درمان پرولاپس رحم ، تمایلی به جراحی ندارید و یا اینکه کاندید مناسبی برای جراحی نیستید می توانید از دستگاه های محافظ واژن به نام پساری استفاده کنید. پساری وسیله ای است که توسط پزشک در داخل واژن قرار داده می شود و علاوه بر جلوگیری از پرولاپس رحم ، از ساختارهای داخل واژن و لگن محافظت می نماید.

با توجه به اندازه واژن و رحم ، پساری ها در شکل ها و اندازه های مختلفی ساخته می شوند. باید از دستگاهی استفاده کنید که با اندازه و فرم رحم و واژن شما ، تناسب داشته باشد. البته در مواردی که افتادگی رحم شدید باشد درمان با پساری روش مناسبی برای درمان پرولاپس رحم نیست.

جراحی پرولاپس رحم 

هیسترکتومی در صورتی که بیمار قصد بارداری نداشته باشد و پرولاپس رحم در مرحله شدیدی باشد از جراحی هیسترکتومی ، برای بیرون آوردن رحم استفاده می شود. هیسترکتومی به دو روش هیسترکتومی واژن (ایجاد برش در واژن) یا هیسترکتومی شکمی ( خروج رحم از طریق شکم ) قابل انجام می باشد. در صورتی که رحم بیمار توسط این جراحی خارج شده باشد ، فرد دیگر امکان باردار شدن ندارد.

جراحی رفع پرولاپس رحم بدون هیسترکتومی

در این جراحی برای درمان افتادگی رحم ، این عضو به وضعیت عادی بازگردانده می شود. برای اینکه رحم در جای خود قرار گیرد ، رباط های لگن مجددا به قسمت تحتانی رحم متصل می شوند.

در حین جراحی ، پزشک می تواند مشکلات دیگری نظیر افتادگی دیواره واژن ، مجاری ادراری یا مثانه را نیز درمان کند. انتخاب تکنیک جراحی تغییر موقعیت طبیعی رحم با صلاح دید جراح صورت می پذیرد.

آیا افتادگی رحم خطرناک است ؟

افتادگی رحم در اکثر موارد خطرناک نیست ، اما اگر به‌ موقع تشخیص داده نشود یا درمان نشود ، می‌تواند به مشکلات جدی منجر شود. در مراحل اولیه ، علائمی مانند احساس سنگینی در لگن ، بی‌اختیاری ادرار یا مشکلات دفع مشاهده می‌شود که ممکن است زندگی روزمره فرد را مختل کند. اگر این مشکل پیشرفت کند ، رحم ممکن است به طور کامل از واژن خارج شود که منجر به ناراحتی شدید و عفونت‌های مکرر شود.

در موارد پیشرفته‌تر ، افتادگی رحم می‌تواند به افتادگی سایر اندام‌های لگنی مانند مثانه و روده بزرگ نیز منتهی شود که این وضعیت‌ها مشکلات بیشتری مثل عفونت‌های ادراری و اختلالات دستگاه گوارش به همراه دارد. اگرچه افتادگی رحم به خودی خود یک وضعیت اضطراری پزشکی محسوب نمی‌شود ، اما عدم درمان به موقع آن می‌تواند عوارض جدی به دنبال داشته باشد.

عوارض عمل پرولاپس رحم چیست ؟

عمل افتادگی رحم نیز همانند سایر جراحی ها باید توسط جراح ماهر و با تجربه انجام گیرد. در غیر این صورت می تواند مشکلات و خطراتی را به همراه داشته باشد. به همین علت ، همواره به تمام بیماران توصیه می شود ، در انتخاب پزشک بسیار دقت نمایند. بدین ترتیب ، علاوه بر عدم رویارویی با خطرات ناشی از آن ، بهترین نتایج را نیز دریافت خواهند کرد.

سخن پایانی درباره افتادگی رحم

در پایان بر اساس آنچه تاکنون گفته شد ، باید خدمت عزیزان و همراهان بگوییم که افتادگی رحم قطعا جزء مشکلات جدی بانوان است و متاسفانه عوارض ناگواری را در پی دارد. به خانم های عزیز و آگاه این توصیه را داریم که در فواصل زمانی معین ، مرتبا به پزشک متخصص زنان مراجعه کرده و از وضعیت رحم و دیگر شرایط بدنی خود آگاه باشند. در صورت بروز هر مشکلی به سرعت و با همکاری کامل با پزشکان در جهت رفع مشکلات خود گام بردارند. گاهی بیماری های به وجودآمده ، آنقدر ها هم جدی نیستند تنها به این شرط که به موقع تشخیص داده شوند و مراحل درمانی آن ها طی شود.